Kies je favoriete radiostation

Dossiers

NRW Duitsland - 2009

NRW Duitsland 2009

De redactie van Radio.NL is inmiddels al bij veel radiostations in Nederland op bezoek geweest. Zo nu en dan trekt deze echter ook wel eens de landsgrenzen over om te kijken en ondervinden hoe radio in het buitenland wordt gemaakt. Eerder ging een deel van de redactie dan ook al op bezoek bij Xtra FM in Spanje, Dolfijn FM op Curaçao, WCBE in de Verenigde Staten en Studio Brussel in België.

Anderhalf jaar geleden passeerde Radio.NL voor het eerst de oostgrens om op bezoek te gaan bij Hit Radio FFH en zusterstations Planet Radio en Harmony FM in de Duitse deelstaat Hessen. Radiostations die deels bouwen op Nederlandse knowhow. Maar ook dichter bij huis vertrouwt een radiostation op Nederlandse kennis.

In Oberhausen is namelijk Radio NRW gevestigd. Radio NRW levert een raamprogramma aan ruim 40 lokale commerciële radiostations in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. Per uur luisteren er ongeveer 1,4 miljoen luisteraars naar de programma’s van Radio NRW.

Sinds een jaar is Thijs Bakker werkzaam als intern consultant bij Radio NRW. Hij is momenteel druk bezig om het station klaar te stomen voor de toekomst. En dat is niet altijd even makkelijk als je met meer dan 40 radiostations te maken hebt. Hoogste tijd voor Radio.NL om naar Oberhausen af te reizen om een kijkje te nemen in de keuken van Radio NRW. [RS/Radio.NL]

1: Naar Oberhausen

NRW Duitsland 2009

De naam Radio NRW is voor veel Nederlanders een grote onbekende. Dat is niet zo vreemd, omdat de naam niet in de Duitse ether te horen is. Maar namen als Antenne Niederrhein, Radio WMW, Ne-ws 89.4, Radio Aachen, Radio Köln en Antenne Düsseldorf zullen echter een stuk bekender zijn.

Wie goed naar deze stations luistert, zal een aantal zaken opvallen: de vormgeving is gelijk, evenals de programmanamen en de muziek die gedraaid wordt. Sterker nog: een groot deel van de dag is de programmering op al deze zenders identiek. Dit komt doordat een groot deel van de dag een raamprogramma wordt uitgezonden. Dit raamprogramma wordt verzorgd door Radio NRW in Oberhausen.

02: Geschiedenis

NRW Duitsland 2009

In tegenstelling tot alle andere deelstaten in Duitsland, kent Noordrijn-Westfalen geen ‘landelijk’ commercieel radiostation. Deze deelstaat besloot namelijk te kiezen voor commerciële lokale radio. Op 1 april 1990 ging Radio DU (tegenwoordig Radio Duisburg) als eerste lokale radiozender van start. Tegelijkertijd begon Radio NRW met het leveren van haar raamprogramma.

Op 6 mei 1990 ging Radio KW in Wesel als tweede station van start. En vanaf die tijd schoten de lokale stations als paddenstoelen uit de grond, want eind 1992 telde Noordrijn-Westfalen al 44 stations, die allen bij Radio NRW waren aangesloten. In 1997 ging Radio Euskirchen als jongste station van start.

Het aantal lokale stations dat het raamprogramma van Radio NRW overneemt, schommelde in de loop der jaren. Zo besloten Antenne AC en Radio Aachen eind jaren ’90 te stoppen met de overname van het raamprogramma. Na een aantal jaren keerde Radio Aachen weer terug in de Radio NRW familie en ook met Antenne AC zijn inmiddels gesprekken om weer terug te keren. In 2007 haakte opnieuw een station af. Welle West in Heinsberg, vlak boven Aken, ging namelijk failliet.

Vandaag de dag is Radio NRW het best beluisterde, of beter gezegd radionetwerk, van Duitsland. Van de 18 miljoen potentiële luisteraars, die één van de 45 stations van Radio NRW kunnen ontvangen, stemmen er dagelijks ongeveer vijf miljoen ook daadwerkelijk af op het netwerk. Per uur trekt Radio NRW ruim 1,4 miljoen luisteraars. Hiermee laat het Bayern 1 en Antenne Bayern, met elk 1 miljoen luisteraars per uur, ver achter zich.

Radio NRW is eigendom van drie partijen. Zo zijn de lokale radiostations zelf (Pressefunk) voor 59% eigenaar. RTL Radio bezit 16,1%, terwijl de WDR voor bijna een kwart eigenaar is. En dat mag opmerkelijk genoemd worden: een publieke omroep die een flink belang heeft in haar (enige) commerciële radioconcurrent.

Radio NRW draait een omzet van 80 miljoen euro per jaar. Cijfers waar zelfs de Nederlandse marktleider Radio 538 jaloers op kan zijn.

03: Twee zuilen model

NRW Duitsland 2009

Naast dat de ruim 40 lokale radiostations in Noordrijn-Westfalen middels Radio NRW een ‘quasi- landelijk’ netwerk vormen, is er nog iets aparts aan de stations. Lokale radio in Noordrijn-Westfalen is namelijk opgezet volgens een zogenaamd twee zuilen model. Dit houdt in dat bij elk radiostation twee partijen verantwoordelijk zijn voor de zender.

Ten eerste is er de zogenaamde ‘Veranstaltergemeinschaft’, in een soort programmaraad. In deze raad zijn verschillende partijen uit de samenleving, zoals kerk, sport en cultuur. Zij stellen een hoofdredacteur aan voor het station.

Tenslotte is er de ‘Betriebsgeselschaft’. Deze is verantwoordelijk voor dat het station daadwerkelijk kan uitzenden. De Betriebsgeselschaft zorgt dan ook voor de studio en de benodigde apparatuur. In ruil hiervoor mag de Betriebsgeselschaft lokale reclame verkopen voor het station.

Vaak is de Betriebsgeselschaft een lokale uitgever. In het geval van Antenne Niederrhein in Kleve is dit bijvoorbeeld de Rheinische Post. Het radiostation is dan ook gevestigd in hetzelfde pand als de krant.

04: Raamprogramma

NRW Duitsland 2009

Vanuit Oberhausen biedt Radio NRW 24 uur per dag een raamprogramma aan met een mix van muziek uit de jaren ’80, ’90 en vandaag, afgewisseld met informatie uit en voor Noordrijn-Westfalen. Het aandeel woord in elk programma is ongeveer 30%, waardoor er elk uur toch nog 12 tot 13 platen gedraaid kunnen worden.

Populaire radioprogramma’s die dagelijks door Radio NRW worden aangeboden zijn Tref nach 9, Infotheek, Peppers, Soundcheck en Nachtcafe. Tijdens het raamprogramma zal de naam Radio NRW echter nooit vallen. De presentatoren hebben het dan over Lokalradio.

Elk heel uur wordt door Radio NRW regionaal nationaal en internationaal nieuws uitgezonden, gevolgd door weer en verkeer. Deze bulletins worden 24 uur per dag door de lokale stations overgenomen. Voor de inhoud van de programma’s en de nieuwsbulletins beschikt Radio NRW over een eigen uitgebreide redactie.

Natuurlijk worden er ook regelmatig spelletjes gespeeld op de zender, zoals ‘Das Geheimnisvolle Geräusch’, wat in Nederland in het verleden gespeeld werd onder de naam ‘Het geluid van zomer’ op Sky Radio en momenteel als ‘Het Geluid’ op Q-music.

Het raamprogramma is voor de lokale radiostations een goede bron van inkomsten. De kleine stations hebben meestal maar een paar man in dienst. Doordat ze met Radio NRW meer luisteraars trekken kunnen ze zelf hun lokale reclameblokken goed vullen. En met een raamprogramma hoeven de stations zelf geen dagprogrammering in te vullen dat normaal ook het nodige geld kost. Daarnaast regelt Radio NRW de landelijke reclameverkoop. Grote adverteerders kunnen via Radio NRW reclamezendtijd kopen op alle stations tegelijk. Deze reclameblokken worden om ongeveer vijf minuten voor het hele uur uitgezonden. Een deel van deze reclame-inkomsten worden verdeeld onder de lokale radiostations.

05: Lokale ontkoppeling

NRW Duitsland 2009

Ondanks dat Radio NRW 24 uur per dag een raamprogramma aanbiedt, is deze niet continue op de lokale stations te horen. Tijdens de ochtendspits (Hallo Wach) en avondspits (Drivetime) maken de stations eigen lokale programma’s. Tijdens deze uren wordt er vanuit Oberhausen non-stop muziek aangeboden. Op deze manier zal er, in geval van storing bij een lokaal station, geen stilte vallen op de zender.

De lokale stations vullen verder de hele dag door rond de halve uren zelf een blok van precies tien minuten in. Hierin wordt lokale reclame en lokaal nieuws uitgezonden, evenals één of twee platen. Het tijdstip waarop dit lokale venster start, staat exact vast. Om te voorkomen dat een presentator van het raamprogramma te laat stopt met zijn programma of het lokale venster vergeet begint er een halve minuut voor aanvang een lamp te flitsen in de studio in Oberhausen.

06: Techniek (1)

NRW Duitsland 2009

Achter de uitzendingen van Radio NRW gaat een ingenieuze techniek schuil. Een deel van wat er uiteindelijk via de vele FM-frequenties te horen is komt vanuit Oberhausen, terwijl een ander deel bij de lokale stations zelf vandaan komt.

Tijdens het raamprogramma komen de programma’s en de muziek vanuit Oberhausen. Via de satelliet wordt dit signaal naar de lokale radiostations gedistribueerd. Mocht het in Oberhausen onweren, dan wordt er overgeschakeld naar een noodverbinding in Freiburg in Zuid-Duitsland. Deze locatie is strategisch gekozen, omdat hier het meeste mooie weer van heel Duitsland voor komt.

07: Techniek (2)

NRW Duitsland 2009

Tijdens de raamprogramma’s wordt er door de lokale stations een lokale vormgeving te horen. De pakketen van de stations zijn identiek qua klank, maar voorzien van de lokale stationsnaam. Deze lokale jingles worden echter door de automatisering van de lokale stations afgespeeld, maar vanuit Oberhausen gestart door middel van een puls. De presentator in Oberhausen hoort dan een dummyjingle die iets korter is.

Het lijkt overigens simpel om een lokale jingle tijdens een raamprogramma te draaien. Toch zet het heel wat voeten in de aarde. Elke dag krijgen de lokale stations een overzicht van welke jingles hoe laat gedraaid worden. De radiostation kunnen deze dan klaarzetten in hun automatisering. Daarnaast is het een uitdaging om geen stiltes te laten vallen en de overgang naadloos te laten verlopen. Goed voorbeeld hiervan is het nieuws, waarbij de lokale nieuwsopener naadloos overgaat in een bedje (muziekje) dat vanuit Oberhausen wordt gedraaid. Tijdens het overschakelen wordt het geluid van de lokale jingle razendsnel uitgefaderd , terwijl het geluid in Oberhausen tegelijkertijd ingefaderd  wordt.

Er wordt heel weinig compressie gebruikt, omdat alle lokale stations hun eigen uitzendstraat met soundprocessor hebben. Dit betekent wel dat op het ene station het raamprogramma qua sound anders klinkt dan op het andere radiostation. In Oberhausen gaat het raamprogramma alleen door een limiter heen.

De processing van de stations stelt overigens niet zoveel voor vergeleken met de Nederlandse stations. De vette processing die veel radiostations bij ons in Nederland hebben is in Duitsland namelijk niet toegestaan. Vandaar dat de Duitse stations vaak veel zachter klinken dan de Nederlandse.

08: Opnamestudio

NRW Duitsland 2009

Net als elk gerenommeerd radiostation heeft ook Radio NRW de beschikking over een opnamestudio. Radio NRW kan hierdoor razendsnel in eigen huis promo’s maken voor op de zender. Daarnaast is het mogelijk om live sessies van artiesten die langs komen op te nemen.

 

09: Studio (1)

NRW Duitsland 2009

Radio NRW heeft twee uitzendstudio's die identiek aan elkaar zijn. De studio’s zijn naast elkaar gelegen en gescheiden door een glazen wand zodat er vanuit studio 1 gezien kan worden wat er in studio 2 gebeurd en vice versa. Net als bij de meeste grote radiostations komen ook bij Radio NRW alle muziek en jingles uit de computer.

Het station gebruikt hier echter geen Dalet of Zenon voor, maar het uit Zwitserland afkomstige Dabis. Naast Radio NRW maakt ook RPR1 in Rijnland-Palts gebruik van dit pakket.

Dabis wordt overigens niet alleen gebruikt voor audio, maar ook voor tekst. Zo kunnen teksten voor items of nieuwsberichten klaargezet worden in het systeem en met enkele muisklikken opgevraagd worden door de presentator.

Naast schermen voor de automatisering is er ook een scherm waarop televisie gekeken kan worden, zoals de nieuwszender N24. Daarnaast heeft de presentator in de studio rechtstreeks toegang tot de nieuwsfeed van het DPA, ofwel de Duitse ANP.

10: Studio (2)

NRW Duitsland 2009

Tobias Häusler en Britta von Lucke presenteren ‘Peppers’, een middagprogramma over lifestyle, trends en uitgaan.

11: Gasten

NRW Duitsland 2009

Net als in Nederland weten ook in Duitsland de sterren de weg te vinden naar de studio van Radio NRW. Regelmatig krijgt het station dan ook bezoek van grote namen als Nena, Mika, Dante Thomas en Kim Wilde. Zelfs Bondskanselier Angela Merkel kwam al een keer naar de radiostudio.

 

12: Luister zelf

NRW Duitsland 2009

Wie ook eens wil luisteren naar de programma’s van Radio NRW kan dit doen via de frequenties van de aangesloten lokale omroepen. In de grensstreek met Duitsland zijn onder andere Radio WMW, Antenne Niederrhein, Ne-ws 89 4 en Radio Aachen via de ether te ontvangen. Daarnaast zenden de meeste stations ook live uit via internet.