Kies je favoriete radiostation

Dossiers

Gastcolumn: Zwartboek: The Radio-movie van de NLCR

Columns

En toen was er het Zwartboek. Met enige tamtam aangeboden aan wat Tweede Kamer leden. Foto erbij. De voorzitter van de NLCR staat er wat onhandig op. Geen wonder: het is nogal wat als je door één van je leden zo gepiepeld wordt.

Gastcolumn: Zwartboek: The Radio-movie van de NLCR Maar eerst even terug in de tijd: 100% NL, lees: Herbert Visser, vond het maar niets dat het Agentschap Telecom niet handhaafde op de regionormen die alle niet-landelijke radiostations zelf hadden opgegeven om in aanmerking te komen voor een frequentiekavel.

De zogenaamde vergelijkende toets (een verkapte veiling omdat het financieel instrument in veel gevallen doorslaggevend bleek) werd voor velen een molensteen aan de nek met het bewuste regiopercentage.

Ook Stichting Haagse Media (Hofstad Radio) had best wel een fors percentage ingezet. Er was namelijk nauwelijks duidelijk wat er precies onder werd verstaan en regiogericht: dat was je min of meer vanzelf met veel Haagse pop en regionieuws. Dat is ook gebracht. Maar of Hofstad ooit aan de regionorm heeft voldaan: geen idee.

Dat werd bestuurlijk Nederland ook langzamerhand duidelijk. Vandaar dat er een convenant is afgesproken wat precies onder regiogerichtheid zou moeten worden verstaan. Gehandhaafd werd er echter niet. Dat was Herbert Visser een doorn in het oog en hij ging de rechtsgang in tegen RADIONL van Nico Silvius.

Nico had zich inmiddels aardig overeten door zoveel mogelijk frequenties door het hele land te voorzien van hetzelfde radiosignaal van veel Hollandse hits. Voldeed zeker niet aan de regionorm dus er kon ook eigenlijk niet anders geconcludeerd worden dat AT moest gaan handhaven. Dat gaat AT nu ook inderdaad doen na verschillende waarschuwingen.

Dat is volkomen terecht, als je het voorgaande bekijkt en de afspraken die in het convenant zijn gemaakt. Echter: de vraag is of de afspraken in het convenant wel houdbaar zijn voor de rechter aangezien deze niet van toepassing waren bij het vergeven van de vergunning. Ook speelt dat nieuwkomers op de markt op een gelijk speelveld moeten kunnen rekenen en daar lijkt het inmiddels steeds minder op. Gelijke monniken, gelijke kappen, zou je verwachten…daar ga ik nog even verder op in:

De Tweede Kamer is nu voorzien van een best dik rapport met allerlei zaken die niet zouden kloppen rondom de regiogerichtheid. Maar weinig snijden daar echt hout van. Er wordt de politiek zelfs voorgehouden dat er allerlei banen op de tocht staan: dat is gewoon banaal. Men hoopt dat de Tweede Kamer leden van PvdA en VVD gaan bewegen en de minister vragen de vergunningen aan te passen.

Maar dat kan helemaal niet. Immers: dat zou betekenen dat de vergunningen niet op eenduidige wijze naar de markt zijn gebracht en daar hebben we het weer: mogelijk zouden andere partijen dan een specifiek kavel hebben kunnen krijgen. Dat lijkt dus geen begaanbare, juridisch houdbare weg.

Toch klopt er iets niet maar wel op een heel ander niveau. Zo langzamer hand hebben bijna alle grote landelijke radiostations procedures gevoerd over het bedrag dat zij voor de vergunning aan de overheid moeten betalen. Zo is bijvoorbeeld Veronica beloond met een fors lager te betalen bedrag. De landelijke radiostations opereren voor een gedeelte op dezelfde reclamemarkt als de niet-landelijke radiostations. Die hebben daar zelfs een aparte salesorganisatie voor opgericht. De kosten van een gemiddeld landelijk radiostation verhouden zich dus op een andere wijze ten opzichte die van een niet-landelijk radiostation, dat dus bovendien additionele kosten moet maken om de regiogerichtheid in te vullen (afgesproken of niet, dat is hier nu niet relevant).

Dat betekent dat het level-playing field tussen landelijke en niet-landelijke stations niet meer gelijk is aan de situatie die er was direct na de toekenning van alle vergunningen voor commerciële omroep.

De landelijke radiostations hebben daar in inkomsten ook van geprofiteerd en dat wordt ook volmondig toegegeven. Immers: met lagere kosten is ook meer geld beschikbaar voor marketing. En dat heeft zich uitbetaald. Neem de bedragen er maar bij van de laatste jaren aan radioreclame per soort radiostation en dan de ontwikkeling in procenten. De niet-landelijke radiostations lopen daarin achteruit in het percentueel dat naar hen toegaat uit de totale uitgaven van adverteerders aan radio.

Het is niet voor niets dat verschillende samenwerkingen op niet-landelijk gebied zijn ontstaan om te komen tot meer bereik met één label. En Nico Silvius deed het zelf. Uit bedrijfsmatige optiek zelfs keihard noodzakelijk. Maar dus mede ingegeven door het ongelijk speelveld met de landelijke radiostations. Ook hebben de niet-landelijke radiostations meer dan de landelijke radiostations last van adverteerders die kiezen voor internet in plaats van radio. Dat maakt dat de totale inkomstenval bij de niet-landelijke radiostations aanzienlijk is en de vooruitzichten beslist niet rooskleurig.

Als oplossing kwam de NLCR dus met het Zwartboek. Maar dat slaat de plank dus mis. Juridisch is de voorgestelde oplossing niet houdbaar. De vergunning is hoe dan ook afgegeven mét regiogerichtheid en daar zal iedereen mee moeten leren leven.

Het probleem onder water van een ongelijk speelveld met de landelijke commerciële omroepen is echter een serieuze zaak en als de politiek de noodkreet serieus neemt kan zij zich het beste richten op een oplossing in deze richting. De verlenging van de huidige vergunning was al een farce en een regeling erbij maakt dat iedereen die een frequentie wil deze na de mogelijke aanpassing zonder meer kan aanvragen en ook gehonoreerd moet worden omdat de condities van de onderliggende vergunningen wezenlijk zijn aangepast.

Heb je nog zin om radio te maken? Je zou er bijna aan denken gewoon een schip op zee te leggen. Of een zender in een Telecom mast te hangen. Gewoon omdat het minder gezeik geeft en je er dan tenminste nog wat lol aan beleefd. Is dat wat we willen met radio in Nederland? De radiostations zijn niet zondenvrij, het AT is zeer betamelijk geweest maar EZ en daarmee ook de politiek heeft het behoorlijk laten zitten en het dossier het dossier gelaten.

Op een gegeven moment kan dat niet meer, dus er zal echt een fundamentele oplossing moeten komen voor de problemen van de niet-landelijke stations die soms amper meer kunnen draaien. Het helpt niet dat de NLCR ongeveer nog maar een vertegenwoordiging is van twee eigenaren van radiostations omdat recent Bert Vos uit het bestuur is gestapt omdat hij waarschijnlijk keihard is ingehaald door de blinde paniek van Nico Silvius en uiteraard de bewegingen van de eigenaar van 8FM en Decibel.

Ja, er is echte paniek. Het Zwartboek druipt er van. Maar ik kan het de niet-landelijke radiostations maar beperkt verwijten: ze zijn inmiddels al een paar maal opgelicht door de lobby van de landelijke commerciële radiostations. Daar zou ik me ook heel slecht over voelen. Maar dat helpt geen reet. Dus de politiek moet een oplossing geven. Maar niet met actie op het gepresenteerde Zwartboek. Daar kun je zelfs nog geen leader van een film van maken.

Paul Winnubst
Oud-eigenaar van Hofstad Radio
Recent nog in de lucht op 29 en 30 november

Ook een column schrijven, laat het ons weten!

Gerelateerde Artikelen