Kies je favoriete radiostation

Dossiers

Auteursrechthebbenden snijden zichzelf in de vingers?

Columns

De organisaties BUMA en STEMRA houden zich bezig met auteursrechten. Zij zorgen ervoor dat componisten en tekstschrijvers een redelijke vergoeding ontvangen voor werk dat gepubliceerd wordt. Daarnaast is er sinds een aantal jaren ook de organisatie SENA, die zich bezighoudt met naburige rechten. Dit laatste betreft vooral de rechten van muzikanten en achtergrondzangeressen die aan een bepaalde productie medewerking hebben verleend. Door een netwerk van soortgelijke organisaties in de hele wereld zorgen BUMA, STEMRA en SENA ervoor dat vrijwel elk regulier in de handel verkrijgbare werk onder hun verantwoording valt.

Wie een werk wil gebruiken voor uitzending of uitvoering, betaalt daarvoor een vergoeding aan genoemde organisaties. Wie een werk wil aanschaffen, betaalt eveneens een vergoeding. En zo zijn er nog wel een aantal redenen te bedenken waarom iemand auteursrechten moet betalen. Laten we even een voorbeeld nemen. Een artiest brengt een lied op CD uit dat door iemand anders werd gecomponeerd. Iets dat heel gebruikelijk is. Zo'n uitvoerende moet daar dan rechten over betalen. Meestal een bepaald percentage van de opbrengst, meen ik. Maar ik heb het idee dat de gehanteerde formule daarvoor nogal eens afwijkt.

Als ik die CD vervolgens wil aanschaffen, betaal ik in de prijs ook een deel auteursrechten. Maar dat maakt mij nog geen rechthebbende. Dat blijkt wel weer uit het feit dat, wanneer ik de CD voor publiek, bijvoorbeeld in een winkel, ten gehore breng, ik daarvoor ook weer moet betalen. En ook als ik een radiostation bezit waarop ik de plaat wil laten horen aan mijn luisteraars, moet ik daarvoor betalen. En met name dit laatste is eigenlijk heel erg vreemd. Want mijns inziens snijden de belangenorganisaties voor auteursrechthebbenden zichzelf hiermee in de vingers. Want ze leggen in feite de promotie van het werk een beperking op.

De post "auteursrechten" drukt bij menig radiostation zwaar op de begroting. In de regio waar ik woon is tien jaar geleden een station failliet gegaan, mede door een torenhoge aanslag van BUMA en STEMRA, die niet kon worden voldaan. Uiteraard lagen meer redenen ten grondslag aan de financiële nood van de betreffende organisatie, maar toch. Niet voor niets heeft de omroep Alkmaar Lokaal tot in de rechtszaal gestreden voor aanpassing van de gehanteerde tarieven. Ook zij zijn van mening dat de tariefstelling van BUMA en STEMRA op zijn zachts gezegd "merkwaardig" is. Ik zal me hier niet uitlaten over de tariefstelling, ik zet vooral mijn vraagtekens bij het nut van het systeem.

Want wat gebeurt er in feite? Radiostations draaien platen. Door het draaien van die platen worden luisteraars geattendeerd op het bestaan van de betreffende muziek. En, in veel gevallen, is dat voor die luisteraars aanleiding om zo'n plaat te gaan kopen. Anders gezegd: als er geen radiozenders zouden zijn die muziek draaien, zouden er veel minder potentiële kopers zijn. Simpelweg omdat ze het beschikbare materiaal niet kennen. Radiostations veroorzaken dus een hogere CD-verkoop. Een hogere verkoop betekent dus een hogere omzet, ook in auteursrechten! Met andere woorden, als het draaien van muziek op de radio gestimuleerd wordt, zal ook de verkoop worden gestimuleerd.

Mijns inziens wordt het promoten van muziek via de radio niet echt gestimuleerd door het aanslaan van de omroepen voor auteursrechten. De meeste omroepen willen het niet stellen zonder muziek en zien zich dus genoodzaakt een overeenkomst met BUMA, STEMRA en SENA aan te gaan. Dat gaat niet van harte. En er zullen vast nog wel meer voorbeelden uit het verleden zijn van omroepen die gesneuveld zijn doordat de kosten te hoog waren opgelopen. Kosten, waarin ook de auteursrechten verwerkt zijn. Dus, mijn conclusie luidt: afschaffen de auteursrechten voor omroeporganisaties! Ze zijn er immers om het werk van de rechthebbenden te promoten!

Raimond Bos
presentator@hotmail.com

Gerelateerde Artikelen